Zaplanuj ochronę przed wejściem wykonawcy
Inwentaryzację zieleni trzeba zestawić z planowanymi nawierzchniami, wykopami, zmianami wysokości terenu i odwodnieniem. Analiza powinna obejmować również drzewa poza granicą robót, jeśli ich korzenie lub korony mogą znaleźć się w zasięgu prac. Na tym etapie łatwiej rozważyć zmianę przebiegu sieci, położenia krawężnika albo technologii wykonania.
Przed rozpoczęciem robót udokumentuj stan zieleni na zdjęciach i uzgodnij odpowiedzialność za zabezpieczenia. Wykonawca powinien otrzymać czytelny plan ochrony oraz wiedzieć, kiedy potrzebna jest obecność osoby nadzorującej prace przy drzewach.
Wyznacz strefy i uporządkuj plac budowy
Strefa ochrony powinna uwzględniać całe drzewo oraz warunki jego wzrostu. Zasięg korzeni może wykraczać poza obrys korony, a istniejąca infrastruktura może zmieniać ich rozmieszczenie. Granice stref należy więc przyjąć na podstawie rozpoznania i wymagań projektu, a następnie oznaczyć i zabezpieczyć w terenie.
Ciężki sprzęt zagęszcza glebę, ograniczając dostęp powietrza i przenikanie wody. Osłona pnia nie zapobiega takim zmianom. Organizacja budowy powinna obejmować:
- wyznaczone przejazdy, postoje i miejsca składowania poza chronionymi strefami;
- ochronę przed odkładaniem urobku, gruzu i nadmiarem ziemi przy drzewach;
- wydzielone miejsca obsługi sprzętu, z dala od korzeni i bez zanieczyszczania gleby;
- uzgodnione zabezpieczenie podłoża, jeśli przejazdu w sąsiedztwie drzewa nie można uniknąć.
Dobierz sposób wykonania wykopu do warunków
Korzenie pobierają wodę i składniki mineralne, a ich zdrewniałe części uczestniczą w utrzymaniu drzewa w gruncie. Przecięcie korzeni podczas wykonywania wykopu może pogorszyć kondycję i stabilność drzewa. Nie można określić dopuszczalnego zakresu takich uszkodzeń wyłącznie na podstawie odległości od pnia.
W miejscach kolizji projektant i specjalista ochrony drzew powinni rozważyć zmianę trasy, technologii lub lokalizacji wykopu. Możliwe rozwiązania obejmują prace ograniczające naruszenie korzeni albo technologie bezrozkopowe, jeśli pozwalają na to warunki. Także komory robocze, głębokość prowadzenia sieci i przestrzeń dla maszyn wymagają sprawdzenia.
Po odkryciu nieprzewidzianych korzeni należy przerwać prace w kolizyjnym miejscu i uzgodnić dalszy sposób postępowania. Korzenie pozostawione w otwartym wykopie trzeba chronić przed wysychaniem, a czas ich odsłonięcia ograniczyć zgodnie z przyjętą technologią.
Kontroluj zabezpieczenia w trakcie robót
Nadzór dendrologiczny sprawdza stan wygrodzeń, ochronę pni i koron, sposób prowadzenia prac oraz przestrzeganie ustaleń dotyczących korzeni. Kontrole trzeba powiązać z rzeczywistym harmonogramem, zwłaszcza robotami ziemnymi. Zmiana trasy przejazdu lub zakresu wykopu może wymagać zmiany zabezpieczeń.
Zalecenia i stwierdzone uszkodzenia warto dokumentować wraz z numerami drzew oraz zdjęciami. Ustalenia powinny wskazywać konkretną czynność i miejsce jej wykonania, aby wykonawca i zamawiający mogli sprawdzić rezultat.
Sprawdź zieleń również przy odbiorze
Przy odbiorze należy porównać stan drzew i ich otoczenia z dokumentacją początkową, sprawdzić wykonanie zaleceń oraz uporządkowanie terenu. Zabiegi pielęgnacyjne i dalszą obserwację dobiera się do stwierdzonych potrzeb. Skutki uszkodzeń budowlanych mogą ujawniać się z opóźnieniem, więc dobry wygląd korony po zakończeniu robót nie kończy oceny wpływu inwestycji na drzewo.
POROZMAWIAJMY O TWOIM ZLECENIU
Ustalmy potrzebny zakres
Podaj lokalizację, zakres robót i planowany termin. Ustalimy potrzebny zakres nadzoru nad ochroną drzew i przygotujemy wycenę.
Przygotuj zapytanieŹródła i dalsza lektura
- International Society of Arboriculture, „Avoiding Tree Damage During Construction”, s. 1–2, części dotyczące stref ochrony oraz etapów planowania, budowy i utrzymania.
- Forest Research, „Tree roots and trenching”, części „Background”, „Root architecture” oraz „How do tree roots interact with pavements?”.
- Łukasz Dworniczak, Piotr Reda (red.), FER i SAK, „Standard ochrony drzew i innych form zieleni w procesie inwestycyjnym”, SODiZ 001:2021, pkt 3.1, 3.3.4 i 3.5, s. 23, 29 i 32–34.